Ortak Yazılı Sınavlarında Matematik: Açık Uçlu Sorulara Nasıl Hazırlanılır?

Şimdiye kadar test çözerek çalışmış bir öğrenci için "cevabı kendin yaz" cümlesi küçük bir değişiklik gibi görünür. Değil. Dört şıklı bir soruda eleme yapabilir, emin olmadığında bir seçeneği işaretleyip geçebilirsiniz. Açık uçlu soruda bu çıkış yolu yok. Kâğıtta ya bir çözüm vardır ya da boşluk.

MEB'in açıkladığı takvime göre bu eğitim yılında 6, 7, 9 ve 10. sınıflarda toplam sekiz ülke geneli ortak yazılı yapılacak. Haberlere göre sorular açık uçlu olacak ve okul ya da sınıf sıralaması çıkarılmayacak. Matematik sınavlarının tarihleri şöyle:

6. sınıf: 11 Kasım 2026, Çarşamba. 9. sınıf: 6 Ocak 2027, Çarşamba. 7. sınıf: 6 Nisan 2027, Salı. 10. sınıf: 9 Haziran 2027, Çarşamba.

Sınavın kapsamını ve süresini okulunuzun duyurusundan öğrenin. Ben burada konudan bağımsız bir şeyi anlatacağım: açık uçlu bir matematik sorusuna nasıl hazırlanılır.

Açık uçlu soru testten nerede ayrılıyor

Üç fark var ve üçü de hazırlığı değiştiriyor.

Seçenek yok. Cevabı geriye doğru kontrol edemezsiniz. Testte "sonuç şıklardan biri çıktı, demek ki doğru" diye düşünürsünüz. Burada sonucun doğru olduğunu kendi işleminizden anlamanız gerekir.

Çözüm okunuyor. Sınavı okuyan kişi yalnızca sonuca bakmaz, yolu da görür. Puanlama anahtarını bilmiyorum, her okulda ayrıntısı değişebilir. Ama yol yazılmamış bir cevabın, yazılmış bir cevapla aynı puanı alacağını düşünmek riskli.

Yazı düzeni önem kazanıyor. Kâğıdın bir köşesine sıkıştırılmış, sırası belli olmayan işlemleri okumak zordur. Okunamayan işlem, yapılmamış işlem gibi değerlendirilebilir.

Aynı cevap, iki farklı kâğıt

Basit bir soru alalım: Çevresi 36 cm olan bir dikdörtgenin kısa kenarı, uzun kenarının yarısıdır. Bu dikdörtgenin alanı kaç santimetrekaredir?

Birinci kâğıtta yalnızca şu yazıyor: 72.

Cevap doğru. Ama okuyan kişi bunun hesaplanmış mı, kopyalanmış mı, tahmin mi olduğunu bilemez.

İkinci kâğıtta şunlar var. Çevre 36 cm ise yan yana duran bir uzun ve bir kısa kenarın toplamı 18 cm'dir. Kısa kenar uzun kenarın yarısı olduğuna göre bu 18 cm, uzun kenarın bir buçuk katıdır. Uzun kenar 12 cm, kısa kenar 6 cm bulunur. Alan 12 × 6 = 72 cm² olur. Son satır da bir cümle: "Dikdörtgenin alanı 72 cm²'dir."

İkinci kâğıt daha uzun, ama okuyan kişiye öğrencinin ne düşündüğünü gösteriyor. Hata yapılmış olsaydı da hangi adımda yapıldığı görülürdü.

Hazırlığı nasıl kuruyorum

Yeni bir kaynak aramanıza gerek yok. Elinizdeki testleri kullanıp çalışma biçimini değiştirmeniz yeterli.

Her gün birkaç soruyu defterde tam çözün. Testin üzerine işlem yapıp geçmek yerine, günde beş soruyu deftere sınav kâğıdı gibi yazın. Beş soruyu tam yazmak, yirmi soruyu kafadan geçmekten daha fazla şey öğretir.

Çözümü bir başkasına anlatır gibi yazın. "Önce çevreden iki kenarın toplamını buldum, çünkü..." diye başlayan cümleler kurun. Bir adımı gerekçesiyle yazamıyorsanız o adımı tam anlamamışsınız demektir. Buna kendine açıklama denir ve öğrenmeyi güçlendiren yöntemlerden biridir.

Birkaç gün sonra aynı soruyu çözümü kapatarak tekrar çözün. Bir soruyu çözmüş olmak, iki gün sonra çözebileceğiniz anlamına gelmez. İkinci denemede takılırsanız o soru yanlış defterine girer.

Sonucu ve birimi sona yazın. Küçük bir alışkanlık ama sınavda en kolay kaybedilen puanlardan biri. Cevap cümlesi yazmayı ve birimi (cm, cm², TL) unutmamayı çalışma sırasında kural haline getirin. Sınavda hatırlamaya çalışmayın.

Yanlışı üç kutuya ayırın. Yanlış defterinde her soru için şunu not edin: işlem mi yanlıştı, yol mu yanlıştı, soruyu mu yanlış okudum? Üçünün çaresi farklı. İşlem hatası için yavaşlamak, yol hatası için konuyu yeniden çalışmak, okuma hatası için soruyu iki kez okuyup verilenleri altını çizerek yazmak gerekir.

Sınava son iki hafta

İlk hafta konu tekrarına ayırın, ama her konuya kısa zaman verin. Her gün bir konu, yarım saat, sonunda üç soru tam çözümle. Yanlış defterinizdeki sorulara dönmek için her gün on beş dakika ayırın.

İkinci hafta zamanlı çözüm yapın. Okulunuzun açıkladığı sınav süresini öğrenin, evde aynı süreyi tutarak bir deneme kâğıdı çözün. Süre bitince çözmediğiniz soruları not edin, sonra sürenin dışında bitirin. Amaç, hangi soruda zaman kaybettiğinizi görmek.

Sınavdan önceki gece yeni konuya girmeyin. Yanlış defterine ve formül kâğıdına bir kez bakıp erken yatın.

Veliler için bir not

Çocuğunuza "kaç yaptın?" diye sormak yerine "şu soruyu bana anlatır mısın?" demeyi deneyin. Anlatamıyorsa çözümü gerçekten bilmiyordur, ve bunu sınavdan önce öğrenmek sınav sırasında öğrenmekten çok daha iyi. Sıralama yapılmayacağı belirtiliyor. Bu sınavın amacı çocuğunuzu başkalarıyla kıyaslamak değil, nerede eksik olduğunu göstermek olmalı. Bunu çocuğunuza da söyleyin.

Programı kurmak için

Bu hazırlığı haftaya yaymak için haftalık çalışma programı yazımı işinize yarayabilir. Kendi programınızı kayıt olmadan hazırlamak isterseniz ücretsiz çalışma programı aracımızı kullanabilirsiniz. Deneme sonuçlarındaki yanlışları okurken deneme analizi yazımızdaki yöntem de aynı mantıkla çalışır.

Çözümlerinizi bir öğretmenle birlikte okumak isterseniz bize ulaşın.